شیخ انصاری

مرتضی انصاری در دزفول پرورش یافت و به سرعت دوره‌های علمی را در کربلا و نجف طی کرد. او چنان دقتی در تحلیل قواعد اصولی داشت که روش‌های کهن استنباط را دگرگون کرد. او با تفکیک دقیق میان «قطع»، «ظن» و «شک»، پایه‌گذار دوره‌ای نو در علم اصول شد؛ به طوری که حوزه علمیه نجف را وارد عصر تازه‌ای از استدلال عقلی کرد.

کتاب «رسائل» او در اصول و «مکاسب» در فقه استدلالی، چنان شاهکارهایی هستند که با گذشت نزدیک به دو قرن، هنوز در سطوح عالی حوزه‌های علمیه تدریس می‌شوند و هر مجتهدی برای رسیدن به اجتهاد ناگزیر از عبور از مکتب فکری شیخ انصاری است.

هنگامی که صاحب جواهر در بستر وفات دست او را گرفت و او را مرجع آینده معرفی کرد، شیخ از ترس بار مسئولیت گریست. میلیون‌ها تومان وجوهات شرعی از سراسر بلاد به دست او می‌رسید، اما خودش مثل یک طلبه فقیر نان و خرما می‌خورد! وقتی از دنیا رفت، موجودی شخصی او حتی کفاف مخارج تدفینش را نمی‌داد.