نهج‌البلاغه

نهج‌البلاغه

اخ‌القرآن و شاهکار فصاحت بشری؛ گردآوری جاودان خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های امیرالمؤمنین(ع) به همت سید رضی

۲ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
متن‌ها، آثار و یادگارهای اسلامی
دسته
آثار و کتاب‌های مهم اسلامی
گردآورنده بزرگوار
سید رضی (محمد بن حسین موسوی) در اواخر قرن چهارم هجری
گردآورنده بزرگوار
سید رضی (محمد بن حسین موسوی) در اواخر قرن چهارم هجری
ساختار سه‌گانه
خطبه‌ها (۲۴۱ خطبه)، نامه‌ها (۷۹ نامه)، کلمات قصار (۴۸۰ حکمت)
ساختار سه‌گانه
خطبه‌ها (۲۴۱ خطبه)، نامه‌ها (۷۹ نامه)، کلمات قصار (۴۸۰ حکمت)
لقب تاریخی
اَخُ القُرآن (برادر قرآن)، فروتر از کلام خالق و فراتر از کلام مخلوق
لقب تاریخی
اَخُ القُرآن (برادر قرآن)، فروتر از کلام خالق و فراتر از کلام مخلوق
محتوای تمدنی
خداشناسی، حقوق شهروندی، نقد دنیاطلبی، اخلاق حکمرانی و شجاعت
محتوای تمدنی
خداشناسی، حقوق شهروندی، نقد دنیاطلبی، اخلاق حکمرانی و شجاعت
تأثیر جهانی
ترجمه به ده‌ها زبان زنده و مرجع بیانیه‌های حقوق بشری
تأثیر جهانی
ترجمه به ده‌ها زبان زنده و مرجع بیانیه‌های حقوق بشری

کتابی که در پس پرده فصاحت متولد شد

سید رضی از دانشمندان و شاعران بزرگ بغداد بود که شیفته بلاغت و زیبایی کلام امیرالمؤمنین علی(ع) شد. او متوجه شد که کلام حضرت علی(ع) اقیانوسی بی‌کران از فصاحت و حکمت است که می‌تواند سرمشق همه سخن‌شناسان جهان باشد. او گلچینی از بیانات، نامه‌های اداری و حکمت‌های کوتاه آن امام همام را گرد آورد و آن را «نهج‌البلاغه» (راه و روش بلاغت) نامید.

کتابی که در پس پرده فصاحت متولد شد

سید رضی از دانشمندان و شاعران بزرگ بغداد بود که شیفته بلاغت و زیبایی کلام امیرالمؤمنین علی(ع) شد. او متوجه شد که کلام حضرت علی(ع) اقیانوسی بی‌کران از فصاحت و حکمت است که می‌تواند سرمشق همه سخن‌شناسان جهان باشد. او گلچینی از بیانات، نامه‌های اداری و حکمت‌های کوتاه آن امام همام را گرد آورد و آن را «نهج‌البلاغه» (راه و روش بلاغت) نامید.

جامع اضداد؛ از خروش در میدان تا نجوا در محراب

شگفتی نهج‌البلاغه در این است که سخنانی در نهایت شجاعت نظامی و حماسه را در کنار لطیف‌ترین اندرزهای اخلاقی، زهد و اشک‌های نیمه‌شب نشانده است. خواننده احساس می‌کند این کلمات گاه از زبان یک سردار پیروزمند در صفین شنیده می‌شود و گاه از زبان عارفی وارسته که دل از تمام دنیا کنده است. این جامعیت، آینه تمام‌نمای روح بی‌انتهای علی بن ابی‌طالب(ع) است.

جامع اضداد؛ از خروش در میدان تا نجوا در محراب

شگفتی نهج‌البلاغه در این است که سخنانی در نهایت شجاعت نظامی و حماسه را در کنار لطیف‌ترین اندرزهای اخلاقی، زهد و اشک‌های نیمه‌شب نشانده است. خواننده احساس می‌کند این کلمات گاه از زبان یک سردار پیروزمند در صفین شنیده می‌شود و گاه از زبان عارفی وارسته که دل از تمام دنیا کنده است. این جامعیت، آینه تمام‌نمای روح بی‌انتهای علی بن ابی‌طالب(ع) است.

منشور زیست انسانی و عدالت فراگیر

نهج‌البلاغه تنها یک کتاب ادبی نیست؛ بلکه دستورالعمل عملی برای زندگی باکرامت، مبارزه با فقر، عدالت اقتصادی و حاکمیت قانون است. در این کتاب یاد می‌گیریم که حکومت طعمه‌ای برای مکیدن اموال مردم نیست، بلکه امانتی سنگین بر گردن زمامداران است که باید پاس داشته شود.

منشور زیست انسانی و عدالت فراگیر

نهج‌البلاغه تنها یک کتاب ادبی نیست؛ بلکه دستورالعمل عملی برای زندگی باکرامت، مبارزه با فقر، عدالت اقتصادی و حاکمیت قانون است. در این کتاب یاد می‌گیریم که حکومت طعمه‌ای برای مکیدن اموال مردم نیست، بلکه امانتی سنگین بر گردن زمامداران است که باید پاس داشته شود.

چند نکته جالب

  1. ۱شیخ محمد عبده، مفتی بزرگ و مصلح مشهور مصر، با نوشتن شرحی جامع بر نهج‌البلاغه، آن را در دانشگاه الازهر مصر احیا کرد.
  2. ۲شیخ محمد عبده، مفتی بزرگ و مصلح مشهور مصر، با نوشتن شرحی جامع بر نهج‌البلاغه، آن را در دانشگاه الازهر مصر احیا کرد.
  3. ۳ابن ابی‌الحدید معتزلی در شرح ۲۰ جلدی خود می‌نویسد: من خطبه جهاد را در طول ۵۰ سال بیش از هزار بار خواندم و هر بار شوری تازه در جانم پدید آمد.
  4. ۴ابن ابی‌الحدید معتزلی در شرح ۲۰ جلدی خود می‌نویسد: من خطبه جهاد را در طول ۵۰ سال بیش از هزار بار خواندم و هر بار شوری تازه در جانم پدید آمد.
  5. ۵حکمت‌های کوتاه نهج‌البلاغه فشرده‌ترین ضرب‌المثل‌های خرد و تربیت اجتماعی است.
  6. ۶حکمت‌های کوتاه نهج‌البلاغه فشرده‌ترین ضرب‌المثل‌های خرد و تربیت اجتماعی است.

سوالات رایج درباره‌ی نهج‌البلاغه

آیا تمام سخنان امام علی(ع) در نهج‌البلاغه آمده است؟

خیر، سید رضی تنها بخش‌هایی را که اوج بلاغت و زیبایی ادبی داشتند برگزید؛ آثاری مانند «مستدرک نهج‌البلاغه» بخش‌های دیگر را گرد آورده‌اند.

آیا تمام سخنان امام علی(ع) در نهج‌البلاغه آمده است؟

خیر، سید رضی تنها بخش‌هایی را که اوج بلاغت و زیبایی ادبی داشتند برگزید؛ آثاری مانند «مستدرک نهج‌البلاغه» بخش‌های دیگر را گرد آورده‌اند.

علت انتساب عنوان «فروتر از کلام خدا و برتر از کلام بشر» چیست؟

به خاطر پیوند عمیق کلام امیرالمؤمنین با منبع وحی و عصمت که در تاریخ ادبیات عرب بی‌همتاست.

علت انتساب عنوان «فروتر از کلام خدا و برتر از کلام بشر» چیست؟

به خاطر پیوند عمیق کلام امیرالمؤمنین با منبع وحی و عصمت که در تاریخ ادبیات عرب بی‌همتاست.

منابع این دانستنی

  • نهج‌البلاغه، تصحیح صبحی صالح
  • نهج‌البلاغه، تصحیح صبحی صالح
  • شرح نهج‌البلاغه، ابن ابی‌الحدید
  • شرح نهج‌البلاغه، ابن ابی‌الحدید
  • شرح نهج‌البلاغه، علامه محمدتقی جعفری
  • شرح نهج‌البلاغه، علامه محمدتقی جعفری