شمشیر ذوالفقار

شمشیر ذوالفقار

سلاح تاریخی عدالت و رشادت؛ شمشیر نامدار پیامبر اکرم(ص) در دستان حیدری امیرالمؤمنین(ع)

۲ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
متن‌ها، آثار و یادگارهای اسلامی
دسته
اشیاء و نمادهای تاریخی
ندای آسمانی در احد
لَا سَيْفَ إِلَّا ذُو الفَقَارِ وَلَا فَتَىٰ إِلَّا عَلِيٌّ
ندای آسمانی در احد
لَا سَيْفَ إِلَّا ذُو الفَقَارِ وَلَا فَتَىٰ إِلَّا عَلِيٌّ
معنای واژه
صاحب شیارها و پستی‌بلندی‌های ریز بر روی تیغه
معنای واژه
صاحب شیارها و پستی‌بلندی‌های ریز بر روی تیغه
اهدادهنده نخستین
پیامبر گرامی اسلام(ص) به حضرت علی(ع) در نبرد احد
اهدادهنده نخستین
پیامبر گرامی اسلام(ص) به حضرت علی(ع) در نبرد احد
ویژگی ساختاری
شمشیر دو لبه با شیارهای موازی (نه دو تیغه شاخک‌دار عامیانه)
ویژگی ساختاری
شمشیر دو لبه با شیارهای موازی (نه دو تیغه شاخک‌دار عامیانه)
سرانجام تاریخی
از مواریث امامت که دست‌به‌دست به حضرت مهدی(عج) رسیده است
سرانجام تاریخی
از مواریث امامت که دست‌به‌دست به حضرت مهدی(عج) رسیده است

ندای ملکوتی در کوران نبرد احد

در نبرد احد هنگامی که شمشیر حضرت علی(ع) در دفاع سرسختانه از جان پیامبر اکرم(ص) شکست، رسول خدا(ص) شمشیر خویش یعنی ذوالفقار را به ایشان بخشیدند. حضرت علی(ع) چنان پروانه‌وار بر گرد رسول خدا(ص) جنگیدند و هجوم مشرکان را پس زدند که ندایی آسمانی از میان زمین و آسمان طنین افکند: «لا سَیفَ إِلّا ذُو الفَقار وَلا فَتى إِلّا عَلِیّ» (هیچ شمشیری چون ذوالفقار و هیچ جوانمردی چون علی نیست).

ندای ملکوتی در کوران نبرد احد

در نبرد احد هنگامی که شمشیر حضرت علی(ع) در دفاع سرسختانه از جان پیامبر اکرم(ص) شکست، رسول خدا(ص) شمشیر خویش یعنی ذوالفقار را به ایشان بخشیدند. حضرت علی(ع) چنان پروانه‌وار بر گرد رسول خدا(ص) جنگیدند و هجوم مشرکان را پس زدند که ندایی آسمانی از میان زمین و آسمان طنین افکند: «لا سَیفَ إِلّا ذُو الفَقار وَلا فَتى إِلّا عَلِیّ» (هیچ شمشیری چون ذوالفقار و هیچ جوانمردی چون علی نیست).

حقیقت شکل ظاهری ذوالفقار؛ پایان یک برداشت عامیانه

در نقاشی‌های عامیانه، ذوالفقار را با دو نوک یا دو شاخک جداگانه ترسیم می‌کنند؛ اما دانشمندان و لغت‌شناسان تصریح کرده‌اند که واژه «فقار» به معنای مهره‌های ستون فقرات و شیارهای منظم است. ذوالفقار شمشیر فولادی مرغوبی بود که بر روی تیغه آن شیارهایی زیبا و برآمده وجود داشت و دو لبه تیز آن نماد برندگی و قدرت نفوذ در زره‌های سنگین بود.

حقیقت شکل ظاهری ذوالفقار؛ پایان یک برداشت عامیانه

در نقاشی‌های عامیانه، ذوالفقار را با دو نوک یا دو شاخک جداگانه ترسیم می‌کنند؛ اما دانشمندان و لغت‌شناسان تصریح کرده‌اند که واژه «فقار» به معنای مهره‌های ستون فقرات و شیارهای منظم است. ذوالفقار شمشیر فولادی مرغوبی بود که بر روی تیغه آن شیارهایی زیبا و برآمده وجود داشت و دو لبه تیز آن نماد برندگی و قدرت نفوذ در زره‌های سنگین بود.

میراث گرانبهای ولایت و موعود امت

ذوالفقار پس از شهادت امیرالمؤمنین(ع) به عنوان یکی از نشانه‌ها و سلاح‌های ویژه امامت به امام حسن و سپس امام حسین(ع) رسید. در روایات معتبر شیعه آمده است که ذوالفقار به همراه پیراهن پیامبر(ص) و عمامه رسول‌الله از ودایع امامت است که در نزد حضرت ولی‌عصر(عج) قرار دارد و ایشان در هنگام قیام جهانی خویش آن را حمایل خواهند فرمود.

میراث گرانبهای ولایت و موعود امت

ذوالفقار پس از شهادت امیرالمؤمنین(ع) به عنوان یکی از نشانه‌ها و سلاح‌های ویژه امامت به امام حسن و سپس امام حسین(ع) رسید. در روایات معتبر شیعه آمده است که ذوالفقار به همراه پیراهن پیامبر(ص) و عمامه رسول‌الله از ودایع امامت است که در نزد حضرت ولی‌عصر(عج) قرار دارد و ایشان در هنگام قیام جهانی خویش آن را حمایل خواهند فرمود.

چند نکته جالب

  1. ۱امام صادق(ع) فرمودند ذوالفقار شمشیری آسمانی بود که جبرئیل امین آن را فرود آورد.
  2. ۲امام صادق(ع) فرمودند ذوالفقار شمشیری آسمانی بود که جبرئیل امین آن را فرود آورد.
  3. ۳ضربت حضرت علی(ع) با ذوالفقار بر پیکر عمرو بن عبدود در خندق، برتر از عبادت جن و انس نامیده شد.
  4. ۴ضربت حضرت علی(ع) با ذوالفقار بر پیکر عمرو بن عبدود در خندق، برتر از عبادت جن و انس نامیده شد.
  5. ۵ذوالفقار در تاریخ فرهنگ و ادب فارسی و عربی همواره نماد مظلومیت همراه با شجاعت و آزادگی بوده است.
  6. ۶ذوالفقار در تاریخ فرهنگ و ادب فارسی و عربی همواره نماد مظلومیت همراه با شجاعت و آزادگی بوده است.

سوالات رایج درباره‌ی شمشیر ذوالفقار

آیا شمشیر ذوالفقار هم‌اکنون در موزه توپکاپی استانبول است؟

خیر، شمشیرهایی منسوب به پیامبر(ص) و خلفا در موزه استانبول نگهداری می‌شود، اما طبق عقیده شیعه ذوالفقار از مواریث پنهان امامت در نزد حضرت مهدی(عج) است.

آیا شمشیر ذوالفقار هم‌اکنون در موزه توپکاپی استانبول است؟

خیر، شمشیرهایی منسوب به پیامبر(ص) و خلفا در موزه استانبول نگهداری می‌شود، اما طبق عقیده شیعه ذوالفقار از مواریث پنهان امامت در نزد حضرت مهدی(عج) است.

آیا نام شمشیر به معنای دو شاخه است؟

خیر، فقار جمع فقره به معنای شیارها و خطوط نقش‌بسته روی تیغه فولادین است.

آیا نام شمشیر به معنای دو شاخه است؟

خیر، فقار جمع فقره به معنای شیارها و خطوط نقش‌بسته روی تیغه فولادین است.

منابع این دانستنی

  • الکافی، جلد ۱ (باب ما عند الائمة من سلاح رسول‌الله)
  • الکافی، جلد ۱ (باب ما عند الائمة من سلاح رسول‌الله)
  • علل الشرایع، شیخ صدوق، جلد ۱
  • علل الشرایع، شیخ صدوق، جلد ۱
  • تاریخ طبری، جلد ۲
  • تاریخ طبری، جلد ۲