نهضت ترجمه

نهضت ترجمه

بزرگ‌ترین پروژه انتقال و بازآفرینی دانش بشری در تاریخ تمدن‌ها

۱ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
تاریخ و رویدادهای اسلامی
دسته
تمدن و دستاوردهای جهان اسلام
بازه زمانی
از اواسط قرن دوم تا اواخر قرن چهارم هجری (حدود ۲۰۰ سال)
زبان‌های مبدأ
یونانی، سریانی، فارسی پهلوی و سانسکریت هندی
زبان مقصد
عربی (زبان بین‌المللی علم در آن روزگار)
مترجمان نامدار
حنین بن اسحاق، ابن‌مقفع، ثابت بن قره و نوبخت اهوازی
شاخه‌های انتقال‌یافته
طب، نجوم، فلسفه، ریاضی و مهندسی

چرا نهضت ترجمه کلید خورد؟

جامعه اسلامی برای پاسخ دادن به نیازهای روزمره‌ش مثل ساختن تقویم دقیق، مهندسی کانال‌های آب، معماری راه‌ها و درمان بیماری‌ها به دانش اقوام گذشته احتیاج داشت. از طرفی پیامبر اکرم(ص) فرموده بودن «حکمت گمشده مؤمنه، هرجا پیداش کردید بگیرید»؛ همین شد که مسلمونا با اشتیاق رفتن سراغ متون کهن دنیا.

دقت باورنکردنی در ترجمه و تصحیح

مترجم‌هایی مثل حنین بن اسحاق فقط واژه به واژه ترجمه نمی‌کردن؛ چندتا نسخه قدیمی پیدا می‌کردن تا غلط‌ها رو دربیارن. اگه واژه‌ای توی زبان مقصد نبود، اصطلاح علمی جدید می‌ساختن و بعد با آزمایش توی آزمایشگاه، حرف‌های جالینوس و ارسطو رو راستی‌آزمایی می‌کردن.

تولد غول‌های علمی جهان اسلام

نهضت ترجمه بستری شد تا جهان اسلام از یه مصرف‌کننده علم، تبدیل بشه به بزرگ‌ترین تولیدکننده دانش در دنیا. این نهضت بود که زمینه رو برای نابغه‌های بعدی مثل ابن‌سینا، ابوریحان بیرونی و فارابی آماده کرد تا دنیا رو متحول کنن.

چند نکته جالب

  1. ۱نهضت ترجمه حدود دویست سال بدون توقف ادامه داشت که توی تاریخ علم بی‌نظیره.
  2. ۲ابن‌مقفع با ترجمه آثاری مثل کلیله و دمنه از فارسی میانه، هنر نویسندگی رو دگرگون کرد.
  3. ۳خیلی از رساله‌های باستانی یونان که نسخه‌های اصلیشون گم شده، امروزه فقط به خاطر ترجمه‌های عربی در دست ماست.

سوالات رایج درباره‌ی نهضت ترجمه

آیا حکومت‌ها این کتاب‌ها رو سانسور می‌کردن؟

توی علوم تجربی، پزشکی، ریاضی و نجوم آزادی فوق‌العاده‌ای وجود داشت و ترجمه‌ها بدون تعصب انجام می‌شد.

آیا این متن‌ها بعداً به اروپا هم برگشت؟

بله، قرن دوازدهم میلادی توی اندلس و سیسیل، نهضت ترجمه معکوس راه افتاد و همه این کتاب‌ها به لاتین ترجمه شد.

منابع این دانستنی

  • تاریخ تمدن، ویل دورانت، جلد ۴ (عصر ایمان)
  • انتقال علوم یونانی به عالم اسلام، دلیسی اولیری
  • الفهرست، ابن ندیم