کمیل بن زیاد

کمیل بن زیاد نخعی از برگزیدگان اصحاب بود که فراتر از میدان جنگ، تشنه معارف باطنی و اسرار توحید بود. حضرت علی(ع) دست او را می‌گرفتند و در دل شب‌های تاریک به نخلستان‌های بیرون کوفه می‌بردند و آه سوزناک دل خویش را در دل تاریکی با او در میان می‌گذاشتند و حقایق عالم را به سینه او می‌سپردند.

شبی در مسجد بصره، امام علی(ع) درباره فضیلت شب نیمه شعبان و دعای حضرت خضر(ع) سخن فرمودند. کمیل شبانه به در خانه امام آمد. امام فرمودند: «چه چیز تو را بدین‌جا کشانده ای کمیل؟» گفت: طلب دعای خضر. امام فرمودند: بنشین و بنویس؛ و دعایی را به او آموختند که سرشار از اشک، انابه و امید به رحمت خداست؛ دعایی که به پاس وفاداری‌اش به «دعای کمیل» مشهور شد.

سال‌ها بعد، حجاج بن یوسف ثقفی ستمگر حاکم کوفه شد و حقوق خانواده کمیل را قطع کرد تا او را دستگیر کند. کمیل که در سالخوردگی بود گفت: عمری از من نمانده، چرا خانواده‌ام در سختی باشند؟ خود را تسلیم کرد. حجاج با کینه گفت: مولایت علی به تو خبر داد که من سرت را می‌برم! و کمیل با آرامش سر به تیغ سپرد و به مولایش پیوست.