خواجه نصیرالدین طوسی
استادالبشر و عقل کل؛ سازنده رصدخانه مراغه و منجی دانشمندان و کتابخانه‌ها از شمشیر هلاکوخان
در یک نگاه
- گروه
- پیامبران و شخصیت‌های اثرگذار
- دسته
- علما و بزرگان دینی
- القاب شریف
- استادالبشر، عقل حادی‌عشر، محقق طوسی
- شاهکارهای علمی
- تجریدالاعتقاد (کلام)، اخلاق ناصری، زیج ایلخانی، تذکره فی علم الهیئة
- دستاورد تمدنی
- احداث رصدخانه مراغه و گردآوری ۴۰۰ هزار جلد کتاب
- اقدام تاریخی
- مهار توحش مغولان و حفظ جان صدها دانشمند جهان اسلام
- محل آرامگاه
- کاظمین، در جوار حرم امامین جوادین(ع)
دانشمندی که در قلعه‌های الموت درخشید
محمد بن محمد بن حسن طوسی در طوس زاده شد. روزگار او با یکی از سیاه‌ترین دوره‌های تاریخ، یعنی هجوم وحشیانه مغولان همزمان بود. او سال‌ها در دژهای اسماعیلیه در الموت زندگی کرد و کتاب شاهکار «اخلاق ناصری» و «شرح اشارات ابن‌سینا» را در همان دوران انزوا نگاشت.
تدبیر بزرگ برای نجات فرهنگ و دانشمندان
هنگامی که هلاکوخان مغول به ایران تاخت، خواجه نصیر با نبوغ دیپلماتیک خود به دربار او راه یافت. او مغولان شمشیربه‌دست را مسحور دانش نجوم خود کرد و از این نفوذ برای حفظ جان فقیهان، متفکران و هنرمندان استفاده نمود. او مانع از آتش زدن صدها کتابخانه شد و ذخایر علمی تمدن اسلامی را از ویرانی نجات داد.
رصدخانه مراغه؛ دانشگاه جهانی قرن هفتم
خواجه نصیر پادشاه مغول را قانع کرد که بودجه ساخت بزرگ‌ترین رصدخانه دنیا را در مراغه بدهد. او دانشمندانی از چین، ایران و بلاد اسلامی را گرد آورد و رصدخانه‌ای با ابزارهای دقیق نجومی و کتابخانه‌ای با ۴۰۰ هزار جلد کتاب تأسیس کرد که جدول نجومی «زیج ایلخانی» حاصل رصدهای آن بود.
چند نکته جالب
- ۱کتاب کلامی او «تجریدالاعتقاد» شالوده استدلال‌های عقلی تشیع در باب توحید و امامت است.
- ۲روز تولد خواجه نصیرالدین طوسی (۵ اسفند) در تقویم ایران به عنوان «روز مهندس» نام‌گذاری شده است.
- ۳وصیت فرمود بر روی مزارش بنویسند: «وَ كَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ» (آیه سوره کهف در ادب خادمی اولیاء).
سوالات رایج درباره‌ی خواجه نصیرالدین طوسی
آیا خواجه نصیر به مغولان خدمت کرد؟
خیر، او با شجاعت و فداکاری وارد دربار شد تا خوی وحشیانه آنان را مهار کند، جان مسلمانان را حفظ کند و فرهنگ ایرانی-اسلامی را زنده نگه دارد.
نوآوری نجومی خواجه نصیر چه بود؟
ابداع قضیه هندسی مشهور به «جفت طوسی» (Tusi couple) که بعدها کوپرنیک برای اثبات مدل منظومه شمسی از آن بهره برد.
منابع این دانستنی
- تاریخ جهانگشای جوینی، عطاملک جوینی
- شذرات الذهب، ابن عماد حنبلی، جلد ۵
- تجریدالاعتقاد، محقق طوسی
بیشتر از علما و بزرگان دینی
پایه‌گذاری دانش جبر توسط خوارزمی
تولد ریاضیات مدرن و اعدادی که دنیای الگوریتم و هوش مصنوعی امروز رو ساختن
علامه حلی
نخستین دریافت‌کننده لقب «علامه» در جهان اسلام؛ متکلم برجسته‌ای که تشیع را به دربار الجایتو برد