دعای کمیل
نغمه امید و توبه در شبهای جمعه؛ مناجات خضر نبی(ع) که امیرالمؤمنین(ع) به سینه کمیل سپردند

در یک نگاه
- گروه
- متنها، آثار و یادگارهای اسلامی
- دسته
- خطبهها، نامهها و سخنان ماندگار
- راوی دعا
- جناب کمیل بن زیاد نخعی از یاران خاص امام علی(ع)
- راوی دعا
- جناب کمیل بن زیاد نخعی از یاران خاص امام علی(ع)
- ریشه دعا
- مناجات حضرت خضر(ع) که با انشای امیرالمؤمنین(ع) بازآفرینی شد
- ریشه دعا
- مناجات حضرت خضر(ع) که با انشای امیرالمؤمنین(ع) بازآفرینی شد
- زمان سفارششده
- شبهای جمعه و شب نیمه شعبان
- زمان سفارششده
- شبهای جمعه و شب نیمه شعبان
- جمله آغازین
- اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ
- جمله آغازین
- اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ
- فراز اوج عشق
- فَهَبْنِي صَبَرْتُ عَلَى عَذَابِكَ فَكَيْفَ أَصْبِرُ عَلَى فِرَاقِكَ
- فراز اوج عشق
- فَهَبْنِي صَبَرْتُ عَلَى عَذَابِكَ فَكَيْفَ أَصْبِرُ عَلَى فِرَاقِكَ
تحفهای در نیمهشب بصره
شبی در مسجد بصره، یاران گرد امیرالمؤمنین علی(ع) حلقه زده بودند و سخن از شرافت شب نیمه شعبان شد. امام(ع) فرمودند: هر کس در این شب دعای خضر نبی(ع) را بخواند، دعایش مستجاب میگردد. پس از پراکنده شدن جمعیت، کمیل در تاریکی شب در خانه امام را زد و مشتاقانه متن دعا را درخواست کرد. امام با مهربانی فرمودند: بنشین و بنویس؛ و این گنجینه ابدی را به او آموختند.
تحفهای در نیمهشب بصره
شبی در مسجد بصره، یاران گرد امیرالمؤمنین علی(ع) حلقه زده بودند و سخن از شرافت شب نیمه شعبان شد. امام(ع) فرمودند: هر کس در این شب دعای خضر نبی(ع) را بخواند، دعایش مستجاب میگردد. پس از پراکنده شدن جمعیت، کمیل در تاریکی شب در خانه امام را زد و مشتاقانه متن دعا را درخواست کرد. امام با مهربانی فرمودند: بنشین و بنویس؛ و این گنجینه ابدی را به او آموختند.
تحلیل آثار پنهان گناهان بر روان انسان
دعای کمیل با تسبیح رحمت فراگیر خداوند آغاز میشود و سپس با دقتی روانشناختی به آثار شوم گناهان اشاره میکند: گناهانی که پردههای حیا را میدرند، گناهانی که بدبختی میآورند، گناهانی که نعمتها را دگرگون میسازند و گناهانی که مانع استجابت دعا میشوند. این دعا چشم انسان را به عواقب درونی رفتارهایش باز میکند.
تحلیل آثار پنهان گناهان بر روان انسان
دعای کمیل با تسبیح رحمت فراگیر خداوند آغاز میشود و سپس با دقتی روانشناختی به آثار شوم گناهان اشاره میکند: گناهانی که پردههای حیا را میدرند، گناهانی که بدبختی میآورند، گناهانی که نعمتها را دگرگون میسازند و گناهانی که مانع استجابت دعا میشوند. این دعا چشم انسان را به عواقب درونی رفتارهایش باز میکند.
فریاد بندگی؛ چگونه بر دوریات صبر کنم؟
در زیباترین فراز این مناجات، بنده فراتر از ترس از جهنم یا طمع بهشت، با زبان محبت با خدا سخن میگوید: «گیرم که بر عذاب تو صبر کنم، چگونه بر دوری از تو شکیبایی ورزم؟ و گیرم که بر گرمای آتشت تاب آورم، چگونه به روی نگریستن به کرامتت را نادیده بگیرم؟» این یعنی رسیدن به مرتبه عبادت آزادگان که انگیزه آن نه ترس است و نه سود، بلکه عشق خالص به معبود است.
فریاد بندگی؛ چگونه بر دوریات صبر کنم؟
در زیباترین فراز این مناجات، بنده فراتر از ترس از جهنم یا طمع بهشت، با زبان محبت با خدا سخن میگوید: «گیرم که بر عذاب تو صبر کنم، چگونه بر دوری از تو شکیبایی ورزم؟ و گیرم که بر گرمای آتشت تاب آورم، چگونه به روی نگریستن به کرامتت را نادیده بگیرم؟» این یعنی رسیدن به مرتبه عبادت آزادگان که انگیزه آن نه ترس است و نه سود، بلکه عشق خالص به معبود است.
چند نکته جالب
- ۱امیرالمؤمنین(ع) به کمیل سفارش فرمودند این دعا را در شبهای جمعه، یا ماهی یکبار، یا سالی یکبار و یا لااقل در طول عمر یکبار بخواند تا از شر دشمنان حفظ شود.
- ۲امیرالمؤمنین(ع) به کمیل سفارش فرمودند این دعا را در شبهای جمعه، یا ماهی یکبار، یا سالی یکبار و یا لااقل در طول عمر یکبار بخواند تا از شر دشمنان حفظ شود.
- ۳فراز «یا غایَةَ آمالِ العارِفینَ» و «یا مَنِ اسمُهُ دَواءٌ وَ ذِکرُهُ شِفاءٌ» از پرآوازهترین اذکار تسکیندهنده دلهای خسته است.
- ۴فراز «یا غایَةَ آمالِ العارِفینَ» و «یا مَنِ اسمُهُ دَواءٌ وَ ذِکرُهُ شِفاءٌ» از پرآوازهترین اذکار تسکیندهنده دلهای خسته است.
- ۵دعای کمیل نشان میدهد هیچ بنبستی در برابر رحمت خدا وجود ندارد و درهای بازگشت همواره گشوده است.
- ۶دعای کمیل نشان میدهد هیچ بنبستی در برابر رحمت خدا وجود ندارد و درهای بازگشت همواره گشوده است.
سوالات رایج دربارهی دعای کمیل
چرا این دعا به نام دعای کمیل معروف شد؟
چون کمیل بن زیاد تنها کسی بود که پیگیر دریافت این دعا شد، آن را با جان ثبت کرد و برای سایر مؤمنان روایت فرمود.
چرا این دعا به نام دعای کمیل معروف شد؟
چون کمیل بن زیاد تنها کسی بود که پیگیر دریافت این دعا شد، آن را با جان ثبت کرد و برای سایر مؤمنان روایت فرمود.
تفاوت دعای خضر با دعای کمیل چیست؟
هر دو نام یک دعا هستند؛ ریشه دعا از حضرت خضر(ع) است اما بیان و کلمات آن با بلاغت امیرالمؤمنین(ع) تدوین یافته است.
تفاوت دعای خضر با دعای کمیل چیست؟
هر دو نام یک دعا هستند؛ ریشه دعا از حضرت خضر(ع) است اما بیان و کلمات آن با بلاغت امیرالمؤمنین(ع) تدوین یافته است.
منابع این دانستنی
- مصباح المتهجد، شیخ طوسی، ص ۸۴۴ تا ۸۵۰
- مصباح المتهجد، شیخ طوسی، ص ۸۴۴ تا ۸۵۰
- البلد الامین، کفعمی
- البلد الامین، کفعمی
- مفاتیحالجنان، شیخ عباس قمی
- مفاتیحالجنان، شیخ عباس قمی
