آیه ولایت

آیه ولایت

روایت بخشش انگشتر در رکوع نماز؛ سندی قرآنی بر سرپرستی و امامت امیرالمؤمنین حضرت علی(ع)

۱ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
قرآن و معارف قرآنی
دسته
دانستنی‌های قرآن
شماره و سوره
سوره مبارکه مائده، آیه ۵۵
متن شریف
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ
محل رخداد
مسجدالنبی در مدینه منوره در حین نماز ظهر
رویداد تاریخی
انفاق انگشتری به گدای سائل در حالت رکوع نماز توسط حضرت علی(ع)
شأن کلامی
اثبات پیوند مستقیم ولایت الهی با ولایت نبوی و علوی

سائلی که در مسجد دست خالی نماند

مردی نیازمند وارد مسجدالنبی شد و کمک خواست؛ کسی چیزی به او نداد و سائل دست نیاز به آسمان بلند کرد و گفت: خدایا شاهد باش در مسجد پیامبرت از من دریغ کردند. در همان لحظه، حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) که در رکوع نماز بودند، با انگشت کوچک دست راست خود اشاره کردند و سائل پیش آمد و انگشتر را از انگشت مبارک حضرت بیرون آورد.

نزول بی‌درنگ آیه در تأیید پیوند نماز و انفاق

هنوز نماز به پایان نرسیده بود که جبرئیل امین با این آیه شریفه فرود آمد: «سرپرست و ولیّ شما تنها خداست و پیامبر او و کسانی که ایمان آورده‌اند؛ همان کسانی که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند». کلمه «انّما» در صدر آیه، انحصار ولایت را برای خدا، رسول و انفاق‌کننده در رکوع اعلام فرمود.

پیوند عرفان و مسئولیت اجتماعی در مکتب علوی

این آیه درس بزرگی به تاریخ داد؛ اینکه عبادت خالصانه و حضور قلب در نماز، هرگز به معنای بی‌تفاوتی به صدای ناله مستمندان نیست. حضرت علی(ع) در اوج فنای فی‌الله در رکوع، صدای نیازمند را شنیدند و پیوند عبادت با انفاق را جاودانه ساختند تا مقام ولایت امت به چنین روحیه‌ای تعلق گیرد.

چند نکته جالب

  1. ۱بزرگان تفسیر از جمله زمخشری در کشاف، فخر رازی در مفاتیح‌الغیب و طبری این شأن نزول را در کتب خود ثبت کرده‌اند.
  2. ۲در رکوع زکات دادن ویژگی منحصر‌به‌فردی بود که در تاریخ اسلام تنها و تنها بر وجود امیرالمؤمنین(ع) منطبق شد.
  3. ۳واژه «ولیّ» در این آیه به معنای صاحب‌اختیار و سرپرست جامعه است، درست همانند ولایت خداوند و پیامبر.

سوالات رایج درباره‌ی آیه ولایت

چرا واژه «الذین» به صورت جمع آمده در حالی که مصداق آن یک نفر (حضرت علی) است؟

در ادبیات عرب و قرآن، گاهی برای تعظیم و بزرگداشت شأن یک شخصیت ممتاز، از صیغه جمع استفاده می‌شود.

آیا حضرت علی(ع) در نماز حواسشان پرت شد؟

خیر، شنیدن صدای نیازمند و انفاق به او خود عبادتی بزرگ در راه خدا بود و هرگز تداخلی با حضور قلب توحیدی ایشان نداشت.

منابع این دانستنی

  • تفسیر کشاف، زمخشری، جلد ۱، ص ۶۴۹
  • تفسیر مفاتیح‌الغیب، فخر رازی، جلد ۱۲، ص ۲۶
  • الکافی، جلد ۱ (کتاب الحجة)