خطبه فدکیه حضرت فاطمه(س)

خطبه فدکیه حضرت فاطمه(س)

بیانیه بلند توحید، نبوت و عدالت‌خواهی؛ خطابه طوفانی سیدة نساء العالمین در مسجد مدینه

۲ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
متن‌ها، آثار و یادگارهای اسلامی
دسته
خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان ماندگار
خطیب بزرگوار
حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا(س)
خطیب بزرگوار
حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا(س)
مکان ایراد
مسجدالنبی در برابر خلیفه اول و انبوه مهاجران و انصار
مکان ایراد
مسجدالنبی در برابر خلیفه اول و انبوه مهاجران و انصار
موضوع ظاهری
مطالبه حق مالکیت فدک و میراث نبوی
موضوع ظاهری
مطالبه حق مالکیت فدک و میراث نبوی
موضوع بنیادین
تبیین فلسفه احکام، دفاع از جایگاه امامت و نقد عهدشکنی سقیفه
موضوع بنیادین
تبیین فلسفه احکام، دفاع از جایگاه امامت و نقد عهدشکنی سقیفه
شیوه بیان
تلاوت مسلط آیات ارث و استدلال عقلی و فقهی متقن
شیوه بیان
تلاوت مسلط آیات ارث و استدلال عقلی و فقهی متقن

ورود باوقار به مسجد در پس پرده طهارت

هنگامی که زمین‌های فدک به ناحق مصادره شد، حضرت فاطمه زهرا(س) سکوت را جایز ندانستند. ایشان با همراهی جمعی از بانوان خویشاوند، در حالی که پوشش کامل اسلامی داشتند و گام‌هایشان ذره‌ای با راه رفتن رسول خدا(ص) تفاوت نداشت، وارد مسجدالنبی شدند. پرده‌ای آویخته شد و ناله حزین بانو چنان طنینی افکند که گریه سراسر مسجد را فراگرفت.

ورود باوقار به مسجد در پس پرده طهارت

هنگامی که زمین‌های فدک به ناحق مصادره شد، حضرت فاطمه زهرا(س) سکوت را جایز ندانستند. ایشان با همراهی جمعی از بانوان خویشاوند، در حالی که پوشش کامل اسلامی داشتند و گام‌هایشان ذره‌ای با راه رفتن رسول خدا(ص) تفاوت نداشت، وارد مسجدالنبی شدند. پرده‌ای آویخته شد و ناله حزین بانو چنان طنینی افکند که گریه سراسر مسجد را فراگرفت.

درس‌گفتار جامع در باب توحید و فلسفه احکام

بانوی بانوان عالم خطبه را با تحلیل فلسفه آفرینش، توحید ناب و ستایش بعثت پیامبر اعظم(ص) آغاز فرمودند. سپس حکمت احکام شریعت را برشمردند: ایمان برای پاکی از شرک، نماز برای پیراستگی از تکبر، روزه برای استواری اخلاص، زکات برای تزکیه روان، و امامت و اطاعت اهل‌بیت(ع) را مایه نظام امت و امان از تفرقه معرفی کردند.

درس‌گفتار جامع در باب توحید و فلسفه احکام

بانوی بانوان عالم خطبه را با تحلیل فلسفه آفرینش، توحید ناب و ستایش بعثت پیامبر اعظم(ص) آغاز فرمودند. سپس حکمت احکام شریعت را برشمردند: ایمان برای پاکی از شرک، نماز برای پیراستگی از تکبر، روزه برای استواری اخلاص، زکات برای تزکیه روان، و امامت و اطاعت اهل‌بیت(ع) را مایه نظام امت و امان از تفرقه معرفی کردند.

استدلال‌های متقن قرآنی و رسواسازی بدعت‌ها

حضرت زهرا(س) با تلاوت آیات سوره نمل و مریم درباره میراث پیامبرانی چون داوود و زکریا، حدیث ساختگی «ما پیامبران ارث نمی‌گذاریم» را باطل ساختند و فرمودند: آیا در کتاب خدا آمده که شما از پدرانتان ارث ببرید و من از پدرم ارث نبرم؟! این خطبه استوار نشان داد که دفاع ایشان هرگز بر سر درهم و دینار نبود، بلکه پاسداری از حاکمیت قانون خدا و ممانعت از انحراف امت بود.

استدلال‌های متقن قرآنی و رسواسازی بدعت‌ها

حضرت زهرا(س) با تلاوت آیات سوره نمل و مریم درباره میراث پیامبرانی چون داوود و زکریا، حدیث ساختگی «ما پیامبران ارث نمی‌گذاریم» را باطل ساختند و فرمودند: آیا در کتاب خدا آمده که شما از پدرانتان ارث ببرید و من از پدرم ارث نبرم؟! این خطبه استوار نشان داد که دفاع ایشان هرگز بر سر درهم و دینار نبود، بلکه پاسداری از حاکمیت قانون خدا و ممانعت از انحراف امت بود.

چند نکته جالب

  1. ۱خطبه فدکیه از شاهکارهای فصاحت ادبیات عرب است و ادیبان اهل‌سنت اعتراف کرده‌اند که این کلام از چشمه فصاحت نبوی سرچشمه دارد.
  2. ۲خطبه فدکیه از شاهکارهای فصاحت ادبیات عرب است و ادیبان اهل‌سنت اعتراف کرده‌اند که این کلام از چشمه فصاحت نبوی سرچشمه دارد.
  3. ۳امام باقر و امام صادق(ع) فرمودند ما فرزندان خود را به حفظ خطبه فدکیه امر می‌کنیم همان‌گونه که به حفظ قرآن دستور می‌دهیم.
  4. ۴امام باقر و امام صادق(ع) فرمودند ما فرزندان خود را به حفظ خطبه فدکیه امر می‌کنیم همان‌گونه که به حفظ قرآن دستور می‌دهیم.
  5. ۵این خطبه در کتب کهن قرن سوم هجری مانند بلاغات النساء ابن‌طیفور سال‌ها پیش از کتب متأخر ثبت شده است.
  6. ۶این خطبه در کتب کهن قرن سوم هجری مانند بلاغات النساء ابن‌طیفور سال‌ها پیش از کتب متأخر ثبت شده است.

سوالات رایج درباره‌ی خطبه فدکیه حضرت فاطمه(س)

چرا حضرت فاطمه(س) شخصاً به مسجد رفتند و خطبه خواندند؟

برای اینکه انحراف سقیفه و مصادره حقوق مالی را در برابر چشمان تمام یاران مهاجر و انصار به عنوان سندی تاریخی در برابر قضاوت نسل‌ها ثبت فرمایند.

چرا حضرت فاطمه(س) شخصاً به مسجد رفتند و خطبه خواندند؟

برای اینکه انحراف سقیفه و مصادره حقوق مالی را در برابر چشمان تمام یاران مهاجر و انصار به عنوان سندی تاریخی در برابر قضاوت نسل‌ها ثبت فرمایند.

پاسخ ابوبکر در برابر استدلال‌های حضرت زهرا(س) چه بود؟

او در برابر عظمت استدلال‌های قرآنی بانو سکوت کرد و عذر آورد که اراده شخصی ندارد و این خواست جامعه بوده است.

پاسخ ابوبکر در برابر استدلال‌های حضرت زهرا(س) چه بود؟

او در برابر عظمت استدلال‌های قرآنی بانو سکوت کرد و عذر آورد که اراده شخصی ندارد و این خواست جامعه بوده است.

منابع این دانستنی

  • بلاغات النساء، ابن طیفور (قرن سوم)، ص ۱۲ تا ۱۹
  • بلاغات النساء، ابن طیفور (قرن سوم)، ص ۱۲ تا ۱۹
  • کشف الغمة، اربلی، جلد ۱
  • کشف الغمة، اربلی، جلد ۱
  • احتجاج طبرسی، جلد ۱
  • احتجاج طبرسی، جلد ۱