بانو گوهرشاد

بانو گوهرشاد

بانوی فرهنگ‌پرور و واقف بزرگ تمدنی؛ معمار مسجد باشکوه گوهرشاد در جوار بارگاه رضوی

۲ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
پیامبران و شخصیت‌های اثرگذار
دسته
زنان تأثیرگذار در تاریخ اسلام
دوران حیات
عهد تیموری (قرن نهم هجری)
دوران حیات
عهد تیموری (قرن نهم هجری)
پدر و همسر
دختر امیر غیاث‌الدین ترخان و همسر سلطان شاهرخ تیموری
پدر و همسر
دختر امیر غیاث‌الدین ترخان و همسر سلطان شاهرخ تیموری
بزرگ‌ترین اثر ماندگار
ساخت مسجد جامع گوهرشاد در مشهد مقدس (سال ۸۲۱ هجری)
بزرگ‌ترین اثر ماندگار
ساخت مسجد جامع گوهرشاد در مشهد مقدس (سال ۸۲۱ هجری)
سایر ابنیه
مدرسه و مصلی گوهرشاد در هرات
سایر ابنیه
مدرسه و مصلی گوهرشاد در هرات
شهادت مظلومانه
سال ۸۶۱ هجری در سن ۸۱ سالگی در توطئه‌های قدرت در هرات
شهادت مظلومانه
سال ۸۶۱ هجری در سن ۸۱ سالگی در توطئه‌های قدرت در هرات

بانویی ادیب با نگاهی به افق هنر و معنویت

گوهرشادآغا در خانواده‌ای سرشناس و اهل ادب در خراسان متولد شد. او همسر شاهرخ تیموری بود و در دربار نفوذ سیاسی و فرهنگی فوق‌العاده‌ای داشت، اما به جای سرگرمی‌های اشرافی، تمام همت و ثروت خود را وقف آبادانی شهرها، ساختن مدارس و احیای مراکز زیارتی کرد. او شیفته اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) بود.

بانویی ادیب با نگاهی به افق هنر و معنویت

گوهرشادآغا در خانواده‌ای سرشناس و اهل ادب در خراسان متولد شد. او همسر شاهرخ تیموری بود و در دربار نفوذ سیاسی و فرهنگی فوق‌العاده‌ای داشت، اما به جای سرگرمی‌های اشرافی، تمام همت و ثروت خود را وقف آبادانی شهرها، ساختن مدارس و احیای مراکز زیارتی کرد. او شیفته اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) بود.

شاهکار معماری جهان اسلام در مشهد مقدس

بزرگ‌ترین یادگار او، احداث مسجد جامع گوهرشاد در جوار حرم مطهر امام رضا(ع) است. او با دعوت از قوام‌الدین شیرازی، بزرگ‌ترین معمار آن عصر، مسجدی با چهار ایوان، گنبدی فیروزه‌ای و کاشی‌کاری‌های معرق بی‌مانند ساخت. بانو گوهرشاد شخصاً بر روند ساخت نظارت می‌کرد و وصیت کرد تا کارگران و حتی حیواناتی که بار می‌کشند با نهایت مهربانی و استراحت کافی کار کنند.

شاهکار معماری جهان اسلام در مشهد مقدس

بزرگ‌ترین یادگار او، احداث مسجد جامع گوهرشاد در جوار حرم مطهر امام رضا(ع) است. او با دعوت از قوام‌الدین شیرازی، بزرگ‌ترین معمار آن عصر، مسجدی با چهار ایوان، گنبدی فیروزه‌ای و کاشی‌کاری‌های معرق بی‌مانند ساخت. بانو گوهرشاد شخصاً بر روند ساخت نظارت می‌کرد و وصیت کرد تا کارگران و حتی حیواناتی که بار می‌کشند با نهایت مهربانی و استراحت کافی کار کنند.

شبکه عظیم موقوفات پایدار

او برای اینکه مسجد تا قرن‌ها زنده بماند، مزارع وسیع، قنات‌ها، کاروانسراها و دکان‌های فراوانی را وقف مسجد گوهرشاد کرد و متن وقف‌نامه‌ای بسیار دقیق نوشت؛ موقوفاتی که درآمد آن خرج روشنایی، تعمیرات، حقوق خادمان، کمک به فقرا و مدرسان علوم دینی می‌شد و این نهاد را تا امروز سرپا نگاه داشته است.

شبکه عظیم موقوفات پایدار

او برای اینکه مسجد تا قرن‌ها زنده بماند، مزارع وسیع، قنات‌ها، کاروانسراها و دکان‌های فراوانی را وقف مسجد گوهرشاد کرد و متن وقف‌نامه‌ای بسیار دقیق نوشت؛ موقوفاتی که درآمد آن خرج روشنایی، تعمیرات، حقوق خادمان، کمک به فقرا و مدرسان علوم دینی می‌شد و این نهاد را تا امروز سرپا نگاه داشته است.

چند نکته جالب

  1. ۱کتیبه زیبای ایوان مقصوره مسجد گوهرشاد با خط ثلث شاهکار، هنر دست فرزند او «بایسنقر میرزا» است که از بزرگ‌ترین خوشنویسان تاریخ هنر ایران است.
  2. ۲کتیبه زیبای ایوان مقصوره مسجد گوهرشاد با خط ثلث شاهکار، هنر دست فرزند او «بایسنقر میرزا» است که از بزرگ‌ترین خوشنویسان تاریخ هنر ایران است.
  3. ۳بانو گوهرشاد در هنگام ساخت مسجد دستور داده بود به حیواناتی که مصالح می‌آورند علف تازه و آب تمیز بدهند و هیچ کارگری بدون وضو وارد کارگاه نشود.
  4. ۴بانو گوهرشاد در هنگام ساخت مسجد دستور داده بود به حیواناتی که مصالح می‌آورند علف تازه و آب تمیز بدهند و هیچ کارگری بدون وضو وارد کارگاه نشود.
  5. ۵آرامگاه تاریخی او در مجموعه مصلای کهن شهر هرات افغانستان قرار دارد.
  6. ۶آرامگاه تاریخی او در مجموعه مصلای کهن شهر هرات افغانستان قرار دارد.

سوالات رایج درباره‌ی بانو گوهرشاد

مسجد گوهرشاد در چه سالی ساخته شد؟

ساخت این شاهکار معماری در سال ۸۲۱ هجری قمری (بیش از ۶۰۰ سال پیش) به پایان رسید.

مسجد گوهرشاد در چه سالی ساخته شد؟

ساخت این شاهکار معماری در سال ۸۲۱ هجری قمری (بیش از ۶۰۰ سال پیش) به پایان رسید.

چرا بانو گوهرشاد به عنوان الگوی وقف شناخته می‌شود؟

چون علاوه بر ساخت بنای ماندگار، یک زنجیره اقتصادی پایدار از املاک وقفی ایجاد کرد تا هزینه‌های بنا تا قرن‌ها تأمین باشد.

چرا بانو گوهرشاد به عنوان الگوی وقف شناخته می‌شود؟

چون علاوه بر ساخت بنای ماندگار، یک زنجیره اقتصادی پایدار از املاک وقفی ایجاد کرد تا هزینه‌های بنا تا قرن‌ها تأمین باشد.

منابع این دانستنی

  • تاریخ حبیب السیر، غیاث‌الدین خواندمیر، جلد ۳
  • تاریخ حبیب السیر، غیاث‌الدین خواندمیر، جلد ۳
  • مطلع السعدین، عبدالرزاق سمرقندی
  • مطلع السعدین، عبدالرزاق سمرقندی
  • کتاب مشهد در بامداد تاریخ
  • کتاب مشهد در بامداد تاریخ