آیه تطهیر
سند آسمانی عصمت و پاکی اهل‌بیت(ع)؛ راز فرود آیه در خانه ام‌سلمه و حقیقت حدیث شریف کساء
در یک نگاه
- گروه
- قرآن و معارف قرآنی
- دسته
- دانستنی‌های قرآن
- شماره و سوره
- سوره مبارکه احزاب، بخش پایانی آیه ۳۳
- متن مقدس
- إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا
- محل نزول
- خانه بانو ام‌سلمه(س) در مدینه منوره
- مصادیق انحصاری
- پنج تن آل‌عبا: پیامبر(ص)، علی(ع)، فاطمه(س)، حسن(ع) و حسین(ع)
- پیام کلامی
- اثبات عصمت قطعی و طهارت باطنی اهل‌بیت از هرگونه گناه و پلیدی
شان نزول در زیر ردای یمانی (حدیث کساء)
هنگامی که پیامبر اکرم(ص) در خانه ام‌سلمه بودند، حضرت زهرا، امیرالمؤمنین و حسنین(ع) را فراخواندند و همگی زیر عبایی گرد آمدند. پیامبر(ص) دست به آسمان بلند کردند و عرضه داشتند: «بارالها، اینان اهل‌بیت من هستند؛ پلیدی را از آنان دور کن و آنان را پاکیزه گردان». در همان لحظه جبرئیل امین با این بخش از آیه ۳۳ سوره احزاب فرود آمد.
چرا واژه «إنّما» و اراده تکوینی الهی مهم است؟
در ادبیات عرب واژه «إِنَّمَا» برای انحصار است؛ یعنی اراده خداوند منحصراً بر این قرار گرفته که هرگونه رجس (آلودگی فکری، اخلاقی و رفتاری) را از اهل‌بیت(ع) بزداید. این اراده، اراده‌ای تکوینی و تخلف‌ناپذیر است که شالوده اعتقاد به «عصمت اهل‌بیت(ع)» را در مکتب تشیع اثبات می‌کند.
رفتار شش‌ماهه پیامبر(ص) برای تثبیت مصادیق آیه
پیامبر اکرم(ص) برای اینکه راه هرگونه تحریف و تفسیر نادرست بسته شود، طبق روایات شیعه و سنی تا شش ماه هر روز هنگام نماز صبح به در خانه حضرت فاطمه(س) می‌آمدند و دست بر چهارچوب در می‌گذاشتند و صدا می‌زدند: «الصَّلَاةَ يَا أَهْلَ الْبَيْتِ، إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ...» تا همگان بدانند مصداق این آیه چه کسانی هستند.
چند نکته جالب
- ۱ام‌سلمه که خود از بانوان صالح بود پرسید آیا من هم جزو اهل‌بیت این آیه‌ام؟ و پیامبر فرمود: تو بر راه خیر هستی اما جزو این جمع نیستی.
- ۲بیش از چهل کتاب معتبر از اهل‌سنت از جمله صحیح مسلم و مسند احمد حنبل نزول آیه در شأن پنج تن را ثبت کرده‌اند.
- ۳رجس در این آیه به معنای هر نوع نقص، گناه، جهل و لغزش است.
سوالات رایج درباره‌ی آیه تطهیر
چرا آیه تطهیر در میان آیات مربوط به همسران پیامبر آمده است؟
روایات تصریح دارند که این بخش جداگانه نازل شد و تغییر ضمیر از مؤنث به مذکر (عَنكُم به جای عنکنّ) نشان‌دهنده تغییر آشکار مخاطبان و ورود اهل‌بیت به صحنه است.
مهم‌ترین ثمره کلامی آیه تطهیر چیست؟
اثبات علمی و صریح عصمت ائمه اطهار(ع) در قرآن مجید.
منابع این دانستنی
- صحیح مسلم، جلد ۴، ص ۱۸۸۳ (حدیث ۲۴۲۴)
- مسند احمد بن حنبل، جلد ۶، ص ۲۹۲
- تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، جلد ۱۶
