دعای عرفه امام حسین(ع)

دعای عرفه امام حسین(ع)

اقیانوس معرفت توحیدی در دشت عرفات؛ مناجاتی سرشار از اشک، شکرگزاری و کشف حقیقت بندگی

۲ دقیقه مطالعه

در یک نگاه

گروه
متن‌ها، آثار و یادگارهای اسلامی
دسته
خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان ماندگار
زمان زمزمه
بعدازظهر روز نهم ذی‌الحجه (روز عرفه)
زمان زمزمه
بعدازظهر روز نهم ذی‌الحجه (روز عرفه)
مکان مناجات
دامنه جبل‌الرحمه در صحرای عرفات
مکان مناجات
دامنه جبل‌الرحمه در صحرای عرفات
حالت حضرت
ایستاده روی خاک، دست‌ها رو به آسمان، با چشمانی پر از اشک شوق
حالت حضرت
ایستاده روی خاک، دست‌ها رو به آسمان، با چشمانی پر از اشک شوق
فراز بنیادین توحیدی
مَتَى غِبْتَ حَتَّى تَحْتَاجَ إِلَى دَلِيلٍ يَدُلُّ عَلَيْكَ
فراز بنیادین توحیدی
مَتَى غِبْتَ حَتَّى تَحْتَاجَ إِلَى دَلِيلٍ يَدُلُّ عَلَيْكَ
اثر معنوی
آموزش برترین شیوه شکرگزاری بر جزئی‌ترین نعمت‌های آفرینش
اثر معنوی
آموزش برترین شیوه شکرگزاری بر جزئی‌ترین نعمت‌های آفرینش

خلوت عاشقانه در دامنه کوه رحمت

در عصر روز عرفه، در سرزمینی که حاجیان گرد هم آمده بودند، حضرت سیدالشهدا امام حسین(ع) با جمعی از خاندان و یاران خویش از چادرها بیرون آمدند. ایشان در دامنه جبل‌الرحمه در کمال فروتنی بر خاک ایستادند، دست‌ها را به سوی آسمان برافراشتند و در حالی که اشک از چشمان مبارکشان مانند باران فرو می‌ریخت، عمیق‌ترین نجواهای توحیدی را آغاز فرمودند.

خلوت عاشقانه در دامنه کوه رحمت

در عصر روز عرفه، در سرزمینی که حاجیان گرد هم آمده بودند، حضرت سیدالشهدا امام حسین(ع) با جمعی از خاندان و یاران خویش از چادرها بیرون آمدند. ایشان در دامنه جبل‌الرحمه در کمال فروتنی بر خاک ایستادند، دست‌ها را به سوی آسمان برافراشتند و در حالی که اشک از چشمان مبارکشان مانند باران فرو می‌ریخت، عمیق‌ترین نجواهای توحیدی را آغاز فرمودند.

شمارش شگفت‌انگیز نعمت‌های جسم و جان

امام حسین(ع) در بخش‌های نخست دعا، با شگفتی به توصیف الطاف خداوند از دوران جنینی، سلامت استخوان‌ها، رگ‌ها، پرده‌های چشم، اعصاب و زبان می‌پردازند. این شکرگزاری دقیق نشان می‌دهد که انسان چگونه غرق در دریایی از موهبت‌های نادیده است و اگر عمری را به سپاس بگذارند، حتی شکر یکی از این نعمت‌های پنهان تن را ادا نتواند کرد.

شمارش شگفت‌انگیز نعمت‌های جسم و جان

امام حسین(ع) در بخش‌های نخست دعا، با شگفتی به توصیف الطاف خداوند از دوران جنینی، سلامت استخوان‌ها، رگ‌ها، پرده‌های چشم، اعصاب و زبان می‌پردازند. این شکرگزاری دقیق نشان می‌دهد که انسان چگونه غرق در دریایی از موهبت‌های نادیده است و اگر عمری را به سپاس بگذارند، حتی شکر یکی از این نعمت‌های پنهان تن را ادا نتواند کرد.

شهود حق؛ خدایی که از هر دلیلی آشکارتر است

در اوج دعا، سخن از معرفت حضوری به میان می‌آید: پروردگارا! کی غایب بوده‌ای تا به دلیلی نیاز داشته باشی که تو را بنمایاند؟ کور باد چشمی که تو را مراقب و حاضر بر خود نبیند! دعای عرفه به انسان می‌آموزد که خدا نیازی به جست‌وجو در دوردست‌ها ندارد، بلکه او نزدیک‌تر از هر موجودی به جان آدمی است.

شهود حق؛ خدایی که از هر دلیلی آشکارتر است

در اوج دعا، سخن از معرفت حضوری به میان می‌آید: پروردگارا! کی غایب بوده‌ای تا به دلیلی نیاز داشته باشی که تو را بنمایاند؟ کور باد چشمی که تو را مراقب و حاضر بر خود نبیند! دعای عرفه به انسان می‌آموزد که خدا نیازی به جست‌وجو در دوردست‌ها ندارد، بلکه او نزدیک‌تر از هر موجودی به جان آدمی است.

چند نکته جالب

  1. ۱دعای عرفه امام حسین(ع) هر سال در روز نهم ذی‌الحجه توسط میلیون‌ها مسلمان در سراسر جهان بازخوانی و زمزمه می‌شود.
  2. ۲دعای عرفه امام حسین(ع) هر سال در روز نهم ذی‌الحجه توسط میلیون‌ها مسلمان در سراسر جهان بازخوانی و زمزمه می‌شود.
  3. ۳فراز پایانی دعا: «ماذا وَجَدَ مَن فَقَدَکَ وَ مَا الَّذی فَقَدَ مَن وَجَدَکَ» (چه یافت آن‌که تو را گم کرد، و چه گم کرد آن‌که تو را یافت؟) اوج غنای توحیدی این متن است.
  4. ۴فراز پایانی دعا: «ماذا وَجَدَ مَن فَقَدَکَ وَ مَا الَّذی فَقَدَ مَن وَجَدَکَ» (چه یافت آن‌که تو را گم کرد، و چه گم کرد آن‌که تو را یافت؟) اوج غنای توحیدی این متن است.
  5. ۵این دعا چند ماه پیش از حماسه کربلا انشا شد و نشان‌دهنده آبشخور زلال عرفان عاشورایی است.
  6. ۶این دعا چند ماه پیش از حماسه کربلا انشا شد و نشان‌دهنده آبشخور زلال عرفان عاشورایی است.

سوالات رایج درباره‌ی دعای عرفه امام حسین(ع)

آیا خواندن دعای عرفه روزه را باطل می‌کند؟

خیر، دعا خواندن باطل‌کننده روزه نیست؛ بلکه اگر ضعف ناشی از روزه مانع حال دعا شود، در روایات توصیه شده دعا بر روزه مستحبی آن روز ترجیح داده شود.

آیا خواندن دعای عرفه روزه را باطل می‌کند؟

خیر، دعا خواندن باطل‌کننده روزه نیست؛ بلکه اگر ضعف ناشی از روزه مانع حال دعا شود، در روایات توصیه شده دعا بر روزه مستحبی آن روز ترجیح داده شود.

منظور از جبل‌الرحمه در عرفات چیست؟

کوهی سنگی در صحرای عرفات که پیامبر اکرم(ص) و امام حسین(ع) در دامنه آن وقوف فرموده و مناجات نمودند.

منظور از جبل‌الرحمه در عرفات چیست؟

کوهی سنگی در صحرای عرفات که پیامبر اکرم(ص) و امام حسین(ع) در دامنه آن وقوف فرموده و مناجات نمودند.

منابع این دانستنی

  • زاد المعاد، علامه مجلسی، ص ۳۸۱
  • زاد المعاد، علامه مجلسی، ص ۳۸۱
  • اقبال الاعمال، سید بن طاووس، جلد ۲، ص ۶۹ تا ۱۲۲
  • اقبال الاعمال، سید بن طاووس، جلد ۲، ص ۶۹ تا ۱۲۲
  • مفاتیح‌الجنان، شیخ عباس قمی
  • مفاتیح‌الجنان، شیخ عباس قمی