کالبدشکافی جامعه‌شناختی جاهلیت و نظام پدرتباری
برای درک درست جایگاه دگرگون‌ساز و تاریخ‌ساز حضرت فاطمه زهرا (س)، نخست باید موقعیت عینی و اجتماعی زن رو در بستر خشن شبه‌جزیره عربستان پیش از بعثت کالبدشکافی کنیم.
دکتر علی شریعتی بحث خودشون رو با یک نگاه جامعه‌شناختی عمیق آغاز می‌کنن و نشون میدن که ساختار قبیله‌ای عرب، دورانی کهن از نظام مادرتباری رو پشت سر گذاشته بود و در آستانه ظهور اسلام، به اوج دوران پدرتباری و حاکمیت مردسالاری قبیله رسیده بود.
در این دوره دگرگون‌شده، فرشتگان و بت‌ها رو دختران خدا می‌پنداشتند و اداره تمام ارکان جامعه در انحصار ریش‌سفیدان، شیوخ قبایل و پدران بزرگ خانواده‌ها قرار داشت.
مذهب در این بافت سنتی، چیزی جز تقلید کورکورانه از باورهای کهنه نیاکان و اساطیر پیشینیان به حساب نمیامد.
هر پیامبری که ندای توحید سر می‌داد، نخستین اتهامی که به او می‌زدند شورش علیه دین آباء و اجدادی و سنت پدرپرستی بود.
این سنت موروثی و قبیله‌ای، ریشه‌ای عمیق در مناسبات سخت و خشن زیست‌محیطی صحرای سوزان حجاز داشت.
در صحرایی که زندگی هر روزه با بحران آب و نان، تهاجم ناگهانی قبایل همسایه و لزوم دفاع مسلحانه گره خورده بود، قبیله همواره به بازوی جنگی و نیروی خشن جسمانی نیاز مبرم داشت.
در این شیوه زیست، اصالت پیمان و اتحاد قبیله‌ای بر توان رزمی استوار بود و پسر به عنوان یک سرمایه حیاتی، نظامی و اقتصادی تعریف می‌شد.
جامعه‌شناسی به ما می‌آموزد که هرگاه در یک بستر زیستی «سود مادی» به «ارزش معنوی» بدل بشه، ویژگی‌های تولیدکننده آن سود نیز رنگ تقدس و فضیلت اخلاقی به خود می‌گیره.
بر همین اساس، پسر داشتن خودبه‌خود به معنای ذات برتر، شرافت خونی، اصالت دودمان و تداوم‌بخش نام و نشان خانواده شمرده می‌شد.
در نقطه مقابل، دختر بودن به معنای ضعف جسمانی و ناتوانی در شمشیرزدن در غزوه‌ها تلقی می‌گردید و این ضعف، در نگاه قبیله‌ای به پستی و ذلت اجتماعی ترجمه می‌شد.
زن در این نظام به موجودی مملوک، اسیر هوس‌های جنسی مرد و ابزاری خانگی در دست شوهر سقوط کرده بود.
مردان قبیله همواره با هراسی فلج‌کننده زندگی می‌کردند که مبادا دختر خانواده در جنگ به اسارت دشمن درآید و لکه ننگی بر پیشانی خاندان بنشیند.
این هراس دائمی سبب شد تا جامعه سنتی برای رهایی از دغدغه و آسودگی خیال، فجیع‌ترین جنایت تاریخ را تئوریزه کند.
۱ از ۲۴