فرض کن کسی ازت بپرسه: «شیعه دقیقا چیه؟» شاید اولین جواب‌هایی که به ذهن برسه اینا باشه: مذهبی که دوازده امام رو قبول داره؛ گروهی از مسلمان‌ها که معتقدن علی (ع) باید بعد از پیامبر جانشین می‌شد؛ یا مذهبی که بیشتر در ایران و عراق پیرو داره.
همه‌ی این جواب‌ها یه بخشی از ماجرا رو می‌گن، اما هنوز یه سوال بزرگ باقی می‌مونه. آیا تشیع فقط نتیجه‌ی یه اختلاف سیاسی قدیمیه؟ یعنی چهارده قرن پیش مردم سر اینکه چه کسی حکومت کنه اختلاف پیدا کردن و بعد کم‌کم از دل اون اختلاف، یه مذهب کامل با فقه، کلام، فلسفه، عرفان و نگاه خاص خودش به قرآن و حدیث ساخته شد؟ یا از نگاه خود شیعه، اختلاف از همون ابتدا درباره‌ی چیزی عمیق‌تر از حکومت بود؟
این سوال وقتی مهم‌تر می‌شه که ببینی علامه طباطبایی در «شیعه در اسلام» فقط تاریخ اختلاف شیعه و سنی رو تعریف نمی‌کنن. ایشون می‌خوان یه تصویر کلی از جهان فکری شیعه بسازن. برای همین کتاب از تاریخ شروع می‌کنه، اما در تاریخ نمی‌مونه. بعد از اینکه می‌پرسه شیعه چطور شکل گرفت، سراغ این می‌ره که شیعه اصلا دین رو از چه راه‌هایی می‌فهمه: فقط از ظاهر قرآن و حدیث؟ عقل چه نقشی داره؟ عرفان و تجربه‌ی باطنی کجای ماجرا قرار می‌گیرن؟ بعد هم وارد مهم‌ترین اعتقادات می‌شه: خدا، نبوت، معاد و امامت.
پیشگفتار سیدحسین نصر یه نکته‌ی مهم درباره‌ی هدف این کتاب می‌ده. این اثر در اصل برای معرفی تشیع به مخاطبی نوشته شد که ممکن بود اسلام رو بیشتر از منابع اهل سنت یا نوشته‌های مستشرقان بشناسه و شیعه رو صرفا یه فرقه‌ی سیاسی یا حاشیه‌ای بدونه. علامه قرار نیست با توهین به اهل سنت از شیعه دفاع کنن؛ هدفشون اینه که تشیع رو از درون خودش توضیح بدن و نشون بدن چرا پیروانش اون رو ادامه‌ی اصیل اسلام می‌دونن.
پس اگه بخوایم سوال کتاب رو خیلی ساده کنیم، می‌شه این: وقتی یه شیعه می‌گه «من اسلام رو از مسیر اهل بیت می‌فهمم»، دقیقا درباره‌ی چه تاریخ، چه روش شناخت و چه تصویری از خدا و انسان حرف می‌زنه؟
۱ از ۳۱