مردی که تمام عمر مرگ رو مطالعه کرد، وقتی خودش تا مرز مرگ رفت چه دید؟
ریموند مودی سالها با آدمهایی حرف زده بود که میگفتن مردهان، از بدنشون جدا شدن، نور دیدن، گذشتهشون رو مرور کردن و دوباره برگشتن. خودش اصطلاح «تجربه نزدیک به مرگ» رو جا انداخت و کتابی نوشت که این پدیده رو وارد گفتوگوی عمومی کرد. اما «زندگی پس از زندگی» که اینبار میخونیم، فقط درباره تجربههای دیگران نیست؛ درباره خودِ مودی هم هست. درباره اینکه چطور از کودکی با مرگ درگیر شد، چطور فلسفه و پزشکی رو به هم وصل کرد، چطور از یک دانشجوی کنجکاون به شناختهشدهترین پژوهشگر تجربههای نزدیک به مرگ تبدیل شد، و چطور بیماری و فروپاشی شخصی، اون رو از جایگاه پزشکِ ناظر به جایگاه بیماری برد که خودش تا آستانه مرگ رفت.
کتاب از جایی شروع میشه که مودی در سال ۱۹۹۱، در اوج یک دوره شدید از کمکاری تیروئید و آشفتگی روانی ناشی ازشن، دست به خودکشی میزنه. خودش توضیح میده که بیماری «میکسدم» قضاوتش رو مختل کرده بود؛ دنیا رو تیره میدید، دچار پارانویا و ناامیدی شده بود و به این نتیجه رسیده بود که مردن از ادامه زندگی راحتتره. این نقطه برای کتاب مهمه، چون تمام حرفهایی که بعداً درباره مرگ، آگاهی، بیماری و همدلی میزنه، دیگه فقط از موضع یک پژوهشگر بیرونی نیست.
مودی بعداً میگه همین تجربه باعث شد بیشتر بفهمه که «بیمار بودن» فقط یک مسئله پزشکی نیست؛ وضعیت ادراک آدم رو هم عوض میکنه. بیماری، افسردگی، هذیان، تجربه خروج از بدن یا تجربه نزدیک به مرگ، هرکدوم میتونن جهان رو برای فرد به شکل متفاوتی بسازن. این نگاه، ستون پنهان کل کتابه: تجربه انسانی رو قبل از اینکه سریع طبقهبندی یا رد کنیم، باید جدی بشنویم.
اما مسیر کتاب مستقیم نیست. مودی زندگی خودش رو مثل زنجیرهای از برخوردهای اتفاقی تعریف میکنه؛ برخورد با مرگ توی کودکی، علاقه به فلسفه، آشنایی با افلاطون، شنیدن داستان جورج ریچی، مواجهه با دانشجویی که از بدنش جدا شده بود، جمعآوری صدها روایت، نوشتن کتاب «Life After Life»، تحقیق درباره زندگیهای گذشته، ساخت اتاق آینهنگری برای دیدار با مردگان و در نهایت مطالعه «تجربههای مشترک مرگ». در ظاهر، موضوعات پراکندهان؛ اما توی ذهن مودی همهشون به یه سؤال برمیگردن: آگاهی انسان چقدر به بدن محدوده، و مرگ واقعاً چه چیزی رو پایان میده؟
۱ از ۲۷