جامعه فقط جمع چند نفر کنار همدیگه‌ست یا وقتی آدم‌ها با هم زندگی می‌کنن، چیزی تازه به وجود میاد که روی فکر و رفتار خود اون‌ها هم اثر می‌ذاره؟ تاریخ فقط مجموعه‌ای از اتفاق‌های گذشته‌ست یا قانون‌هایی داره که می‌شه ازشون برای فهم حرکت ملت‌ها استفاده کرد؟ و مهم‌تر از همه، آیا اقتصاد و ابزار تولید واقعا موتور اصلی همه تحولات تاریخی‌ان؟ «جامعه و تاریخ» این سه سؤال رو به هم وصل می‌کنه و تلاش می‌کنه نسبت فرد، جامعه، تاریخ، اقتصاد، فرهنگ، دین و اراده انسان رو روشن کنه.
این کتاب جلد پنجم مجموعه «مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی» نوشته استاد شهید مرتضی مطهریه. بخش اول درباره ماهیت جامعه، رابطه فرد و جمع، سنت‌های اجتماعی و آینده جامعه حرف می‌زنه. بخش دوم وارد فلسفه تاریخ می‌شه، سه معنای تاریخ رو از هم جدا می‌کنه و بعد نظریه ماتریالیسم تاریخی رو با مبانی و نتایجش توضیح می‌ده. بخش بزرگی از کتاب هم به نقد این نظریه و مقایسه اون با منطق قرآن اختصاص داره. در پایان، معیارهای شناخت یه مکتب اجتماعی، عوامل تعالی و انحطاط جوامع، نظریه‌های مختلف درباره موتور حرکت تاریخ و نقش شخصیت‌ها بررسی می‌شن.
جامعه دقیقا چیه و چرا زندگی انسان اجتماعی می‌شه؟
استاد مطهری بحث رو از یه واقعیت ساده شروع می‌کنن: انسان‌ها فقط کنار هم زندگی نمی‌کنن؛ نیازها، کارها، مسئولیت‌ها و بهره‌هایی دارن که بین‌شون تقسیم می‌شه. همین تقسیم کار و پیوند نیازها باعث می‌شه زندگی افراد به هم گره بخوره و شکل اجتماعی پیدا کنه.
اما اجتماعی بودن انسان فقط یه قرارداد موقت برای راحت‌تر زندگی کردن نیست. کتاب می‌پرسه آیا انسان از اول برای زندگی جمعی ساخته شده، آیا به اجبار شرایط وارد جامعه شده، یا بعدا به این نتیجه رسیده که همکاری با بقیه سود بیشتری داره؟ پاسخ نویسنده اینه که زمینه اجتماعی بودن در خود آفرینش انسان قرار داده شده؛ انسان استعدادها و نیازهایی داره که بدون رابطه با دیگران کامل نمی‌شن.
برای همین، خانواده، همکاری، تقسیم مسئولیت و شکل گرفتن پیوندهای انسانی چیزهایی نیستن که کاملا بیرون از طبیعت انسان به اون تحمیل شده باشن. البته شکل جامعه‌ها، قوانین و نهادها می‌تونن تغییر کنن، اما اصل نیاز به زندگی جمعی ریشه عمیق‌تری داره.
۱ از ۲۳