موضوع کتاب درباره‌ی چیه؟ درباره‌ی فاجعه‌ای در تاریخِ ایران مطلع میشی که اکثر آدما حتی در حد شنیده هم راجع‌بهش اطلاع ندارن!
«هرگز تسخیر کشوری بزرگ به بهایی ارزان‌تر از این انجام نشد و کسانی که آن را عملی کردند، به‌هیچ‌وجه تصور نمی‌کردند بتوانند از عهده‌ی چنین کاری برآیند.»
وقتی این جمله رو می‌شنویم شاید ذهن‌مون به‌سمت برهه‌هایی از تاریخ مثل حمله‌ی اعراب یا هجوم مغول‌ها به ایران بره؛ اما این جمله، روایت یه کشیش یسوعی به‌اسم یوداس تادئوس کروسینسکی از فاجعه‌ای هست که در انتهای دوران صفویه بر سر ایران اومد؛ فاجعه‌ای انقدر عظیم که جمعیت یک‌میلیون‌نفری اون زمان اصفهان رو به ۱۰۰هزار نفر کاهش داد.
در پایان دوران صفوی و در زمان پادشاهی شاه سلطان حسین سوم، محمود افغان به ایران حمله می‌کنه و بساط سلسه‌ی ۲۳۵ساله‌ی صفوی رو جمع می‌کنه. بااین‌حال، اتفاق به همین سادگی نبود و عملا به سرِ مردم ایران و به‌ویژه مردم پایتخت، یعنی اصفهان، یه آخرالزمان نازل شد.
برای اینکه بفهمیم چه سازوکاری باعث این آخرالزمان شد، باید از چشمِ یه شاهدِ خاص به ماجرا نگاه کنیم: یعنی «پدر تادئوس کروسینسکی».
کروسینسکی یه کشیش یسوعیِ لهستانی بود که ۱۸سال قبل از حمله‌ی افغان‌ها و درهم‌شکستنِ قلمروی ایران، توی اصفهان زندگی می‌کرد. اون فقط یه ناظرِ منفعل و دور از ماجرا نبود؛ بلکه عمیقا توی بافت سیاسی شهر نفوذ داشت، به‌سبب رفت‌و‌آمدی که در دربار صفوی داشت، آشنایی نزدیک با شیوه‌ی حکمرانی شاه سلطان حسین و دیگر درباریان داشت، درک درستی از فرهنگ و آداب ایرانی داشت و همچنین به زبان فارسی هم مسلط بود.
همچنین به‌طرز عجیبی حتی مورد اعتماد «محمود افغانِ» غاصب هم قرار گرفت؛ چون وقتی همه‌ی پزشک‌های دربار ناامید شده بودن، اون تونسته بود این رهبر شورشی رو از یه بیماری سخت نجات بده.
از طرفی چون اون یه خارجی بود، به هیچ‌کدوم از جناح‌های داخلی که هرکدوم سهم‌خواهی می‌کردن، وابستگی نداشت و همین بهش یه دیدگاه خالص و بدون تعصب می‌داد.
بااین‌حال قبل از اینکه بخوایم اجزای سیاسی این پوسیدگی رو کالبدشکافی کنیم، باید اون وحشت خالص و غیرقابل‌تصوری رو درک کنیم که توی خیابون‌های اصفهان به راه افتاده بود.
پایتختی رو تصور کن که اون‌قدر محاصره و قحطی‌زده شده بود که قیمت یه تیکه گوشت اسب به هزار سکه رسید.
قحطی چنان مطلق بود که سگ‌ها و گربه‌ها تا مرز انقراض کامل شکار شدن.
۱ از ۳۰